Како се одлучивме да усвоиме девојче кое со две години имаше седум килограми и неколку дијагнози

18398

Ви ја раскажуваме приказната на Габриела Маловиќ Халапе која усвоила двегодишно девојче и покрај предупредувањата дека радикално ќе заостанува во развојот.

Се запознав со сопругот уште во средно училиште. Всушност, една пријателка ми зборуваше за многу симпатично момче кое живее во нејзината улица. Веднаш се заљубивме и по осум-годишна врска се венчавме. Тогаш работев во една голема продавница за мебел, а Домагој сѐ уште беше студент. Двајцата имавме по 26 години. Сѐ поинтензивно почнавме да размислуваме и да зборуваме за деца, но јас никао да забременам. Но бев премногу возбудена. Знам дека повеќето жени во таква ситуација одеднаш стануваат депресивни. Почнуваат да паничат и да избегнуваат поглиди на мајки со мали деца, но јас добро издржав.

Бргу се помирив со фактот дека со Домагој веројатно никогаш нема да имаме биолошки деца. Но, сепак отидовме на загребската клиника Вук Врховец, сакавме да дознаеме во што е проблемот. По неколку тестови ни ја потврдија дијагнозата: ние сме неплодни. Ни предложија да помогнат околу оплодувањето, но го одбивме нивниот предлог. Едноставно не сакавме да се мачиме. Знаевме како изгледа тој процес: болен и многу неизвесен. Сакавме по секоја цена да го избегнеме. Неколку месеци подоцна, отидовме во Центарот за социјална работа во Загреб.

loading...

Влеговме во собата, која последен пат била реновирана пред речиси четириесет години. Атмосферата беше како на комеморација. Социјалниот работник седеше во еден стар, речиси скршен стол, а пред неа имаше еден куп хартија. Строго не погледна и покажа на двете столчиња. “Дојдовме да се распрашаме за посвојување,” почнав да пелтечам. Жената повторно не погледна со строг поглед: “Вие колку години имате?”. Веднаш почна да не убедува дека со 26 години сме премлади, недоволно зрели за таков чекор.

Дора

Габриела и Домагој прво ја посвоиле Френка па Дора. Меѓу ретките посвоителите се кои во писменото барање напишале дека во предвид доаѓаат децата Роми и болни деца

Мачен првиот разговор

Изговори една реченица која тогаш звучеше ужасно: “Стерилитетот официјално може да биде потврден само после три години брак.” Се чувствував ужасно, како да сум дошла да просам за нешто што не заслужувам. Подоцна се обидував да ја разберам, некако да го оправдам нејзиното однесување. Можеби била само добронамерна. Знаеше дека влегуваме во постапката, која тогаш во Хрватска беше многу комплицирана. Веројатно сакаше само да не подготви. А и селекцијата на родителите треба да биде строга. Од тогаш поминаа две години до нашиот прв чекор. Беше август 2008 година, кога конечно одлучивме да напишеме барање до нашиот локален Центар за социјална работа.

Потоа ги поминавме проверките и добивме позитивно мислење за подобност. Тестирањата изгледаа шаблонски. Ми се чини дека системот ова го има замислено како возачки испит со кој вработените можат да изберат посвоител или да дозволат посвојувач да биде секој кој е ментално стабилен да вози автомобил. Направивме неколку интервјуа со социјалните работници и психолози.

Моравме да ги убедиме дека секогаш ќе му помогнеме на рането животно на патот, дека не сме самоубиствени и не веруваме во теориите на заговор. Се сеќавам дека имав голема трема кога одговорав на овие прашања, а Домагој неколкупати речиси експлодира од смеа.

Дора2

Денес, 4-годишната Дора снимен дома во семејството Маловиќ Халапа во Долно Псарјево кај Св. Иван Зелина

Бев изненадена што не се инересираа за нашата имотна состојба. Конечно добивме позитивно мислење. Следеше најтешкиот дел. Почнавме да пишуваме молби. Ги испративме до осумдесет центри за социјална работа низ цела Хрватска. Во секоја молба беше текст со иста содржина. На почетокот се преставивме. Потоа објаснивме дека сме млад брачен пар кој сака да започне семејство. Се пофаливме дека сме подготвени. Детската соба ја подготвивме додека ги поминувавме првите обуки. Дури земавме и куче, маче и папагал.

“Имаме девојче за вас”

Напишавме еден куп работи, но не ја спомнавме најважната работа: сакаме да посвоиме било какво дете, без ограничување, не ни е битно дали е со потешкотии или е од ромско потекло. Откако го започнавме процесот, решивме да се запошеме во тримесечно училиште за посвоителите, каде што дознавме што можеме да очекуваваме за време и по завршувањето на постапката за посвојување. Во септември 2009 година станав нетрпелива. Решив да се јавувам интензивно до сите центри за социјална работа во Хрватска. Секој ден се јавував на дваесет, па до крајот на неделата и до сите осумдесет центри.

Моите повици на почетокот беа многу несигурни. “Добар ден. Јас сум Габриела потенцијален посвојувач. Ме интересира дали во вашата околија има дете со чисти документи?” Подоцна ја сменив тактиката: “Здраво, како сте? Денес е убав денот … Но, што има ново?” Одговорот секогаш беше негативен. Помина повеќе од една година. Ние сме верници, но не сме практични, не одиме во црква. Во почетокот на 2010 година, сосем случајно се запознав со една жена на која ѝ го кажав мојот проблем. Ми рече дека ќе моли за нас пред Свети Јосиф.

“Понекогаш се плашам да сум себична бидејќи ги земав со себе. Помислувам дека би биле посреќни ако завршиле во побогати семејства. Ние сме релативно скромни, живееме во куќа која сме ја купиле на кредит.”

“Океј, ако таа мисли дека тоа може да помогне…”, во тој миг ми помина низ главата. Беше петок, средина на март, неколку дена пред празникот на Свети Јосиф. Повторно ја кренав телефонската слушалка и свртев еден број на центар во источна Хрватска. Конечно ги чув зборовите кои долго ги чекав. “Имаме едно дво-месечно бебе за вас.” Бев многу среќна што не го слушнав продолжението. Со гестови му објаснував на својот маж кој штотуку ја излагаше од куќата. “Чекај! Не оди никаде!” Му мавтав на својот сопруг, за да го сопрам. Жената од другата страна на слушалката залудно се обидуваше да објасни како детето има некои проблеми.

Сакавме повеќе деца

Воопшто не ја слушав. Во меѓувреме, сфативме дека не знаеме дали е машко или женски и дека немаме опрема за бебе. Очекувавме постаро дете, ученик. Собата ја подготвувавме за дете од предучилишна возраст. Немаме количка, креветче, ниту парче облека. Домагој во возење кон Славонија беше вон себе, а јас се обидував да останам смирена. Влеговме во Домот. Бевме пречекани од истиот социјален работник кој по телефон ми зборуваше дека детето има некои проблеми. Повторно почна да ми објаснува дека раѓањето било многу комплицирано.

И понатаму не ја слушав, туку се загледав во убавото двомесечно бебе со густа црна коса. Имаше голема уста, беше премногу убава. Подоцна дознав дека во Домот ја викале Малечката Чо, малата Чобанковиќ. Велат дека поради образите и полните усни потсетувала на поранешниот министер за земјоделство. На девојчето и го променивме името. Ја нарековме Френка, а на крштевањето го додадовме името Јосиф. Френк на крајот испадна весела и многу емотивна девојка, која благодарејќи на одличната екипа од Центарот за социјални работи брзо најде семејство.

Дора3

“Благодарение на своите девојчиња станав подобра личност. Повеќе не ми е тешко да станам од кревет бидејќи Дора повторно не знае каде ја оставила сликичката на сунѓерот Боб”

Домагој и јас секогаш сме сакале да имаме полно деца. Френка конечно наполни три години, а ние одлучивме да ја започне постапката за посвојување на уште едно дете. Знаевме дека не очекува онаа иста процедура која три години ја поминавме со Френка.

Меѓутоа, овој пат бевме многу попаметни. Се однесувавме како двајца искусни професионалци од кои дури и бројни потенцијални посвојувачи барале совет. Ние знаевме што да прашаме, а што не треба да се губи време. Повторно се приближува денот на Св. Јосиф. Тој ден во нашето село напаѓа многу снег.

Веднаш отиде во Домот

Ја спакувавме Френка во авто столчето и тргнавме во обиколка на социјалеитен центри. Во една ни кажа да имаат девојче со чисти документи. Нејзиното име е Дора со повеќе од две години. Социјалниот работник буквално изговори: “Таа има пречки. Потешко се посвојува”. Веќе почна да ми зборува за уште едно дете, а јас ја прекинав: “… Чекај, ајде да се вратиме на тоа мало девојче”.

Социјалниот работник ми кажа дека биолошката мајка на Дора имала многу ризична бременост и комлицирано раѓање.

“Тетките во домот постојано настојуваа Дора да не вика мама и тато. Тоа не ми се допадна. Не се станува родител кога на некое дете му наредиш да те вика мамо и тато, таа титула се заслужува”

Девојчето било родено предвреме со само 1.300 грама. Ми ја раскажа целата нејзина семејна историја и заврши: “Оди во Назор да се уверите сами”. Веќе наредниот ден се нацртаме во Домот. Не однесоа во една соба и ни објаснија дека Дора е родена без corpus callosum. И недостасува спојка која ги поврзува левата и десната хемисфера на мозокот. Та пренесува моторни, сензорни и когнитивни информации помеѓу хемисферата на мозокот и одржува повеќе функции во организмот, вклучувајќи ги и движењата на очите, рамнотежата, емоционалните и тактилните реакции и концентрацијата.

Неговиот недостаток може да доведе до отстапувања во оваа област. Нè предупредија дека има проблем со видот, дека би можела интелектуално да заостанува зад другите деца и дека најверојатно нема да биде во можност да оди на училиште со редовна програма. Мојот сопруг им одговори: “И што тогаш? Па ние не дојдовме да посвоиме иден докто на науки. Ние само сакаме таа да биде среќна.” На крај ни овозможија да ја запознаеме. Пред нас се појави палчица, двегодишно девојче тешка седум килограми и висока 75 сантиметри, колку што обично имаат бебиња со шест, седум месеци.

Мајчинството мора да се заработи

Пред очи ми беше мало и тивко девојче. Јас засакав веднаш, но морам да признаам дека сѐ уште не знаев дека ќе ја посвојам. Морав да бидам сигурен дека сум подготвен да се грижам за дете со посебни потреби. Размислував за Френка. Знаев дека оваа одлука би можела да ѝ го промени животот. До тогаш беше сама, а наскоро во нејзината соба би се вселила сестра која ќе бара многу поголемо внимание. Се сеќавам на последната посета на Домот. Сакав да ја видам уште еднаш. Тогаш ќе можам да донесам одлука, си помислив. Тој ден Дора имаше настинка. Лежеше во кревет.

Таа не виде низ прозорецот. Се исправи и ја префрли една нога преку друга. Фраерка, се правеше дака здрава. Во тој момент сфатив дека имаме уште една ќерка. Дури и тетките во домот постојано ми наметнуваа Дора да не вика мама и тато. Тоа не ми се допаѓа, тоа ми звучеше ужасно неприродно. Мислам дека таа треба да одлучи кога така ќе не нарече. Родител не се станува кога на детето ќе му наредиш да те вика мама и тато, таа титула треба да се заработи. Дора кај нас, во нашата куќа во Долно Псарјево, се пресели еден месец подоцна.

Сега знам дека тоа беа последици од престојот во домот. Сепак, две години растела без родителска љубов. Немала никој кој да ја прегрне и да ја бакне. Никој не ја кревал од креветчето кога би се расплакала. Никој не утешил. Живееше со многу деца, но често била сама. Дора се плашеше од вода. Ужасно се плаши секој пат кога ќе испуштиме вода во тоалетот.

Паничен страв од вода

Секој пат врескаше кога ќе ме видеше да ја мијам косата. Нејзините капења беа исклучително трауматични искуства. Се сеќавам на една вечер кога бев со Френка на концерт. Домагој остана со Дора дома. Пуштиле гласна музика и скокаа низ целата куќа. Со игра дојдоа до тоалетт. Домагој смислил фантастичен план. Одеднаш ја пуштил водата. Дора почна да плаче хистерично. Не ѝ пречеше Sepultura на милион децибели, но страшно реагира на неколку капки вода. Домагој не се предаде. Ја зема за рацете и почна да и ги приближува до млазот вода.

“Дора дојде дома со голема траума. Со деново ништо не зборува. Само седеше во нејзиниот кревет и се нишаше напред-назад. Таа имаше некои трикови.”

Дора сѐ уште неутешно плачеше. Домагој со мирен тон ѝ објасни дека водата не е опасна и дека треба да се бања. Мисијата конечно успеа. По два часа на убедување, Домагој успеа Дора да ја смири со водата. Френка и јас се вративме дома, а Домагој не одведе до бањата. Дора седеше во када, се капеше и постојано се кикотеше. Таа го победи својот најголем страв. Еднаш многу се има уплашени од тесто. Правев фиде за супа. Еден дел ставив во тенџере, а остатокот им го дадова да се играат. Дора го зема во раце и веднаш поврати.

Повторно почна да вика. Не ми беше јасно зошто се исплаши. Подоцна сфатив дека тоа никогаш нема да го дознам. Тоа се тајни кои засекогаш ќе остане во домот. Дора првично беше силно поврзана за Домагој. Секогаш бараше негово друштво. Веројатно затоа што на почеток во домот беше опкружена со жени. И недостасува машка фигура. Не сум била љубоморна, но понекогаш и јас бев тажна. Дора е поразлично дете од Франка. Нашата постара ќерка секогаш знаеше да ми покаже дека ме сака, често ми покажуваше дека сум и посебна. Дора долго време беше ладна и резервирана.

Дора5

Дора првично беше поврзана со Домагој. Постојано бараше негово друштво

“Мамо, каква ти беше бременоста?”

Мислев дека со неа никогаш нема да чувствувам таква поврзаност. Потоа еден ден ме прегрна, бакна и ми рече: “Мамо, те сакам”. Тогаш сфатив дека сè е во ред. Знаев дека работам добра работа. Јас сум добар родител. Дора ме сака, но поради траумите не знаеше да ги покаже своите чувства. Во домот имаше сè. Сепак и недостасуваше родителска љубов. Една млада волонтерка многу се врза за неа, често ја посетуваше, но ниту тоа не можеше да и го надокнади вистинското семејство. Дора сѐ уште во домот одеше на голем број испитувања и зимаше терапии, со кои продолжи откако се пресели во нашата куќа.

Се сеќавам на првата посета на неуропедијатар, кој ја познаваше Дора многу добро. Гледаше во нас изненадувачки. Кој сме сега ние? Му објаснивме дека ние сме нејзините родители. Тој беше пресреќен. Неговото милениче конечно има семејство. Веднаш ни предложи хоспитализација. Се согласивме, но под услов Дора да спие дома. Секое утро ќе ја носиме во болница, но нема шанси некоја друга ноќ непотребно да преспие во некоја институција. Многу брзо забележав дека Дора на едното око послабо гледа. Зедов очен лекар. Тој ме праша зошто не дојдовме порано. Му објаснив дека детето живеело во дом и дека Дора е дете кое неодамна сме го посвоиле.

Тој одговори дека тоа не е негов проблем. Дора редовно оди на посебни вежби, а два пати неделно оди на логопед и дефектолог. Постојано е под медицински надзор. Сите ни велат дека многу напреднала и најверојатно ќе влезе во редовна наставна програма. Лекарите сѐ уште знаат да прашаат: “Мајка, каква беше бременоста?” Јас само ќе се насмеам. “А видете, комплицирана”, одговарам. Нашите девојки знаат дека ние не сме нивните биолошки родители, дека се родени од друга мајка. Еднаш ја слушнав Френка како во градинката на пријателите им објаснува дека има две мајки.

Никогаш не паднав во искушение нивните биолошки мајки да ги виновам за тоа што го направиле. Се обидувам да се ставам во нивна ситуација. Не можам да замислам како се чувствувале кога морале да се откажат од своите деца. Многу сум им благодарна што што собрале храброст да ги потпишат документите за посвојување. Очигледно се свесни дека сами не биле во состојба да се грижат за своите деца, а својот гест нам ни овозможиле да конечно станеме родители. Меѓутоа, ужасно ме лутат оние мајки кои своите деца не сакаат да ги дадат на посвојување. Ќе згрижат во дом, а потоа да се однесуваат себично.

Дора4

“Девојките знаат дека ние не сме нивните биолошки родители, дека ги родиле други мајки”

“Јас не мислам дека сум херој”

На секои три месеци се јавуваат во домот, разговараат со детето неколку минути, со што ги осудуваат на детство во институциите. Не ми се допаѓа кога луѓето ми зборуваат дека ние сме направиле некоја голема работа, а особено кога не викаат херои. Често ми доаѓаат луѓе во солзи, ќе ме прегрнат и ќе речат: “Вие сте особено добри луѓе”. Се обидувам да ги разберам, но понекогаш многу ме лутат. Не сакам да мислам дека сум херој. Не би можела да живее со фактот дека сум ги посвоила девојките само за да им помогнам. Тоа е како да сум направила нешто големо со кое би можела да ги уценувам.

На пример, девојките ќе направат нешто глупаво, јас ќе истрчам од кујната и ќе викнам: “Како не ви е срам, како можевте тоа да ми го направите? Мора да бидете добри и благодарни што сум ве посвоила”. Па тоа е ужасно. Ги посвоив затоа што сакав семејство, сакав да бидам родител. Благодарение на девојките јас станав подобра личност. Повеќе не ми е тешко да станам од кревет зтоа што Дора повторно не знае каде ги оставила сликичките од сунѓерот Боб, по петти пат тој ден. Не сакам да мислам дека сум посебна или подобра од другите. Само на малку покомплициран начин станав родител. Понекогаш ќе се загрижам дека сум себична затоа што ги земав кај себе.

Мислам дека девојките биле посреќни ако завршиле во неко побогато семејство. Ние сме релативно скромни, живееме во куќа која сме ја купиле на кредит. Слушнав дека Италијанците се доаѓа во Хрватска да посвојат деца со посебни потреби. Нивната држава за тоа им плаќа големи давачки и ги покрива сите трошоци за грижата и образованието на овие деца. Од државата добивам надоместок за згрижување на дете од две илјади куни месечно (околу 300 евра), на кои имам право да осмиот роденден на Дора. Секоја година морам повторно да пишувам барање и да доставам документација со кои ќе ми го продолжат статусот посвојувач, а за сите други права морам сама дознам и поштено да се намачам за да ги остварам.

loading...